U Minh Thượng: Tinh thần và trách nhiệm của mỗi chúng ta (4)

     Như những thông tin đã chia sẽ ở một số bài viết trước về U Minh Thượng, ta có thể dễ dàng hình dung ra một bức tranh đa dạng sinh học vô cùng độc đáo của khu vực đất ngập nước cũng như của khu vực đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Mức độ đa dạng về các loài động thực vật với nhiều loài quý hiếm nằm trong sách đỏ, diện tích rộng lớn và có phần địa chất than bùn đặc trưng tại đây làm cho giá trị của hệ sinh thái tại khu vực này. Tuy nhiên, vào những năm gần đây U Minh Thượng đang chịu nhiều tác động từ tự nhiên lẫn nhân tạo.

     Quá trình biến đổi khí hậu gần tác động ngày càng rõ rệt đến khu vực ĐBSCL và U Minh Thượng cũng là một trong số các đối tượng bị tác động đến. Với việc là khu vực trũng và quanh năm ngập nước, việc bị xăm nhập mặn sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến các loài thủy sinh vật, các loài sống trong môi trường nước ngọt tại VQG U Minh Thượng. Cùng với việc phải trữ nước để giữ cho lớp than bùn không bị tác động và phục vụ cho PCCC, hàng loạt các cống rảnh được xây dựng xung quanh khu vực vùng lõi U Minh Thượng. Việc giữ nước thời gian dài và không có dòng chảy sẽ dễ làm ô nhiễm chất lượng nước và một số động thực vật không thể phát triển hay sinh sản. Đây được xem là một canh bạc đối với U Minh Thượng bởi để xảy ra cháy rừng và khô lớp than bùn thải ra các khí nhà kính với hàm lượng lớn và trữ nước trong thời gian dài khiến nước bị tù động. Cả hai đều gây ảnh hưởng đến đa dạng sinh học của VQG U Minh Thượng. Chính vì điều này, cần có nhiều những hoạt động nghiên cứu, thử nghiệm và các giải pháp tích cực từ các tổ chức, các bộ phân có liên quan tăng cường cho các hoạt động thực hiện các dự án nghiên cứu tại đây. Các nhà khoa học và các sinh viên, học viên môi trường hoặc bất kỳ ai quan tâm đến đa dạng sinh học cần chung tay thực hiện để bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên tại khu vực U Minh Thượng.

     Không chỉ có những vấn đề từ thiên nhiên, các vấn đề xuất phát từ con người cũng là một trong những yếu tố gây ảnh hưởng to lớn đến cả hệ sinh thái rừng và đa dạng sinh học tại U Minh Thượng. Việc sinh kế người dân vùng đệm còn chưa được ổn định, mức thu nhập thấp và còn chịu nhiều tác động tiêu cực đến từ thiên nhiên (sụt lún, sạt lỡ), những tác động này dẫn đến những tình trạng săn bắt trộm, khai thác lậu nguồn than bùn, các hoạt động nông nghiệp dẫn đến cháy rừng… Việc giá bán các động vật quý hiếm luôn ở mức cao như tê tê có giá gần 4 triệu đồng trên một cân khiến cho nhiều người sẳn sàng vi phạm pháp luật để vào sau trong rừng săn bắt động vật hoang dã. Mặc dù có các chế tài xử lý với nhiều hình thức nặng nhưng nạn săn bắt thú rừng vẫn diễn ra. Qua đó cho thấy, còn rất nhiều người ưa chuộng việc tiêu thụ thú rừng, động vật hoang dã. Đây có thể là nguyên nhân dẫn đến việc săn bắt trộm bởi không có người mua sẽ không có kẻ bán. Để giảm thiểu tối đa vấn đề trên cần có sự tham gia của các bên liên quan, có các biện pháp mạnh tay hơn nhất là người dân trong khu vực. Đặc biệt, cần ổn định sinh kế cho người dân tại đây, khi người dân ổn định sinh kế dựa vào rừng, đây là yếu tố tất yếu để họ bảo vệ, giữ gìn rừng để cùng nhau phát triển theo hướng bền vững. Các cấp chính quyền đã tạo sinh kế cho người dân nhưng vẫn chưa đủ, cần đổi mới và quy hoạch cụ thể nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân nơi đây.

     Nói đến sinh kế người dân vùng U Minh Thượng, điểm nội bật của người dân nơi đây là sinh sống dựa trên các ngành nghề nông nghiệp và khai thác sản vật tự nhiên như các loài cá nước ngọt (cá rô, cá thác lác, cá trê, cá lóc…). Tuy có trữ lượng cá lớn tại rừng nhưng việc chỉ cho khai thác ở mức vừa phải tránh khai thác tận diệt nên chỉ hỗ trợ được một phần cho người dân vùng đệm U Minh Thượng. Các sản phẩm chính chủ yếu từ nông nghiệp như chuối, khóm tại đây chưa có đầu ra ổn định nên giá cả còn bấp bênh, thậm chí rớt giá đến mức không có người tiêu thụ. Chính vì thế, để có thể đóng góp một phần cho người dân trong khu vực vùng điệm. việc lựa chọn sử dụng các sản phẩm, nông sản tại đây giúp cho người dân có nguồn thu ổn định và cuộc sống được khan trang hơn. Điều này cũng có góp phần vào việc bảo vệ hệ sinh thái và đa dạng sinh học cho vườn VQG U Minh Thượng. Mỗi người cùng chung tay góp một phần nhỏ để cộng đồng người dân vùng điệm U Minh Thượng phát triển, đa dạng sinh học tại U Minh Thượng được bảo tồn.