U Minh Thượng: Sinh kế người dân vùng đệm

     U Minh Thượng được biết đến là khu bảo tồn sinh quyển lớn bậc nhất tại Việt Nam nói chung và ĐBSCL nói riêng, U Minh Thượng mang trong mình trữ lượng lớp than bùn lớn nhất Việt Nam hiện nay và đa dạng các loài động thực vật tại đây. Nhiều đặc sản đặc trưng và cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, đây cũng là nơi được kỳ vọng thu hút được nhiều khách du lịch đến tham quan và khám phá.Nơi đây cũng được công nhận là một trong những khu Ramsar của thế giới và là khu Ramsar thứ 8 của Việt Nam. Việc trở thành một khu Ramsar giúp cho công tác quản lý, bảo tồn đa dạng sinh học tại U Minh Thượng cũng như phục hồi và thực hiện nghiên cứu tại đây. Đặc biệt, sinh kế của người dân  trong khu vực vùng đệm được quan tâm nhiều hơn.

     Vùng đệm khu vực U Minh Thượng có diện tích khoảng 13.000 ha, diện tích đất này được chia phát cho người cộng đồng người dân sinh sống trong khu vực. Đây là vùng đất phèn nên việc đa dạng canh tác đòi hỏi chi phí xử lí đất cũng như tốn kém nhiều thời gian để cải tạo. Đây là lí do nơi đây canh tác chủ yếu là chuối, khóm với hơn 90% diện tích được người dân lựa chọn canh tác chuối, phần còn lại là diện tích trồng các loại cây trồng cây ăn trái và nuôi thủy sản. Do đặc thù của khu vực và điều kiện tự nhiên nơi đây làm hạn chế sự chuyển đổi canh tác sang mô hình các mô hình sản xuất có hiệu quả khiến thu nhập của người dân trong khu vực chỉ ở mức trung bình. Không chỉ thế, tác động đến từ môi trường tự nhiên cũng gây ảnh hưởng tại khu vực nhất là vấn đề ngập nước. Rất nhiều hộ dân bỏ lại diện tích đất được cấp phát để chuyển đến các khu vực phát triển làm công nhận hoặc công việc ổn định khác.

     Gặp phải nhiều khó khăn nhưng quá trình sản xuất của người dân ngày một trở nên tốt hơn. Người dân canh tác tại đây chủ yếu theo hướng tự nhiên, hạn chế sử dụng các sản phẩm hóa học trong công tác sản xuất của mình. Các mương, rãnh được thả nuôi các loại cá và tận dụng nguồn phụ phẩm nông nghiệp để cung cấp thức ăn cho chúng. Ngoài ra, khi người dân thực hiện canh tác tại đây, một phần diện tích vẫn chừa lại để cho người các sinh vật trong rừng có nguồn thức ăn nhất là các cá thể khỉ. Mục đích canh tác và phát triển của người dân vùng đệm vẫn không quên gắn với việc bảo tồn đa dạng tại rừng U Minh Thượng Theo ông Du Tấn Bờ, một người dân hiện đang canh tác tại đây cho biết: ” Chuối được canh tác tại đây không sử dụng thuốc, mỗi năm chỉ tốn một cử phân bón cho tất cả diện tích canh tác. Các rãnh, mương tôi thả nuôi cá cũng như tiện cho thu hoạch và vận chuyển chuối. Tôi vẫn chừa ra một khoảng đất canh tác không thu hoạch để cho khỉ đến ăn, khỉ ở đây nhiều lắm. Còn có cả rái cá nó bắt cá ăn, nó ăn hỗn lắm ăn phân nửa bỏ phân nửa”.

    Người dân U Minh Thượng cũng dần dần chuyển mình khi họ bước đầu vào việc sản xuất ra các sản phẩm chất lượng từ nguồn nguyên liệu sẳn có tại đây. Đối với cây trồng chính là chuối, các sản phẩm bán trực tiếp như lá và chuối đạt độ bán sẽ được thương lái vào mua tại vườn. Chuối quá chín, sẽ dẫn đến thất thoát nhiều trong quá trình vận chuyển nên thường sẽ được để lại. Tận dụng nguồn chuối chín này người dân làm sản phẩm chuối sấy dẻo. Sản phẩm chuối sấy dẻo vừa thơm ngon, mang lại giá trị dinh dưỡng và góp phần giúp cho người dân nơi đây có thêm nguồn thu nhập. Không chỉ có chuối, các hộ dân nuôi Ốc Bươu Đen cũng cho thấy dấu hiệu khả quan tại đây. Việc thả ốc nuôi góp phần xử lí các mùn bã hữu cơ trong nước , giúp nguồn nước nơi đây có chất lượng tốt hơn. Ốc nuôi theo hướng thiên nhiên cũng có chất lượng tốt hơn so với các mô hình nuôi theo hướng công nghiệp. Đây là mô hình có thể thực hiện rộng rãi và phụ hợp hơn với đối tượng phụ nữ và lao động nhàn rỗi. Giá thành Ốc Bươu Đen thương phẩm trên thị trường cao giúp cho người dân có được nguồn thu nhập ổn định và phát triển hơn.

    Nhắc đến U Minh là không thể quên được mật ong, mật ong hoa tràm luôn là sản vật đặc biệt mà thiên nhiên ban tận cho nơi đây. Nhiều công dụng tuyệt vời của mật ong và sự ưu chuộng về mật ong thiên nhiên trên thị trường hiện nay đã và đang góp phần xây dựng cho thương hiệu mật ong tại đây, bên cạnh đó điều này cũng góp phần tạo ra sinh kế “gác kèo ong” cho người dân nơi đây. Các sản phẩm chế biến từ mật ong cũng ngày một đa dạng hơn tại U Minh Thượng, có thể kể đến là các sản phẩm đến từ Rừng Nam Farm. Rừng Nam Farm mong muốn phát triển các sản phẩm sạch và chất lượng cho người tiêu dùng. Bên cạnh đó, họ cũng lựa chọn hướng sản xuất nguồn nghuyên liệu theo mô hình thuận tự nhiên và vườn rừng. Hướng tiếp theo sẽ là cùng người dân tại đây tạo ra nguồn nguyên liệu sạch và cùng nhau phát triển. Họ sản xuất và đưa ra thị trường hiện nay với sản phẩm mật ong lên men và đang trong giai đoạn nghiên cứu, thử nghiệm các loại khác với các loại trái cây lên men cùng mật ong.

     Tuy nhiên, với trữ lượng nguồn nông sản chuối dồi dào và nguồn nguyên liệu này chưa được khai thác tối đa như hiện nay, những năm sắp tới với việc quy hoạch tốt vùng nguyên liệu này thì U Minh Thượng sẽ trở thành một trong những khu vực sản xuất mang lại nhiều giá trị về lợi ích kinh tế hơn. Việc ủng hộ các sản phẩm đến từ U Minh Thượng vừa góp phần hỗ trợ phát triển kinh tế cho người dân nơi đây, một phần giúp hỗ trợ cho việc bảo vệ đa dạng sinh học nơi đây. Người dân ổn định sinh kế giúp bảo vệ rừng tốt hơn, người dân phát triển sẽ không còn săn bắt thú rừng trái phép.