Khởi nghiệp từ dược liệu: Hướng đi mới, lựa chọn tiềm năng cho người trẻ khởi nghiệp

            Xu hướng xã hội ngày càng phát triển, hiện đại, con người bắt đầu quan tâm đến sức khỏe của chính mình và gia đình nhiều hơn. Từ đó, những sản phẩm mang nhiều giá trị về sức khỏe được ưu tiên lựa chọn bởi người tiêu dùng. Cùng với nhu cầu sử dụng ngày càng nhiều các sản phẩm có nguồn gốc từ thiên nhiên, các sản phẩm hữu cơ, thân thiện với môi trường, không có chất hóa học… Nguồn dược liệu trên thị trường ngày càng được săn đón với đa dạng các sản phẩm được khai thác.

Đôi nét về cây dược liệu

            Cây dược liệu được hiểu nôm na là các loại cây thực vật có công dụng chữa bệnh, bồi bổ cơ thể hay hổ trợ cho cơ thể khi con người sử dụng. Dược liệu rất thân thiện với môi trường, đa dạng về chủng loại và không quá xa lạ với mọi người. Chúng thường dễ trồng, dễ tìm thấy nhẹ, công chăm sóc và không sử dụng phân thuốc hóa học. Tuy nhiên, với nhiều yếu tố từ môi trường, một số loại thường khó trồng, khó nhân rộng mô hình nếu thiếu kinh nghiệm và lựa chọn địa điểm không phù hợp với đặc điểm sinh trưởng và phát triển của từng loại. Hiện tại, dược liệu được chia làm ba nhóm chính:

  • Nhóm các loại dược liệu để chiết suất với dược tính cao: Bạc Hà, Nghệ Đen, Tràm…
  • Nhóm các loại dược liệu sử dụng qua bào chế: Đinh Lăng, Tam Thất, Bố Chính Sâm
  • Nhóm các loại dược liệu sử dụng trực tiếp: Diếp Cá, Tần Ô, Lẻ Bạn, Lá Lốt

 

           “Dược liệu” hiện là cụm từ quen thuộc và không còn xa lạ với nhiều người đặc biệt là giới trẻ hay còn được người dân gọi là “Cây thuốc Nam”. Đối với khu vực đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), nhiều dự án, chương trình ý nghĩa từ các bạn trẻ đã đưa cây dược liệu, cây thuốc Nam đến các điểm trường học, các vùng nông thôn, khắp các địa phương trong khu vực. Kết hợp cùng với các nhà thuốc Nam, nhà thuốc từ thiện tạo ra nguồn thuốc Nam hổ trợ điều trị các loại bệnh cho bà con trong khu vực, đặc biệt là người dân có hoàn cảnh khó khăn, người nghèo. Với mong muốn thay đổi nhận thức của người dân về việc sử dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên thân thiện và tốt cho sức khỏe hơn, hướng đến các giá trị phát triển bền vững, nhiều bạn trẻ đã mạnh dạng tổ chức, thực hiện các chương trình về cây dược liệu điển hình có thể kể đến một số chương trình dự án như Trồng cây thuốc bằng phương pháp hữu cơ-vi sinh; Vườn thuốc Nam online; Vườn thuốc Nam… Theo chia sẽ từ chị Lê Thị Thu Thủy, thành viên dự án Vườn Thuốc Nam cho biết: “mong muốn của dự án là có thể đưa cây dược liệu đến gần hơn với người dân, thay đổi suy nghĩ cũng như tư duy về sức khỏe hơn cho người dân hiện nay, mỗi gia đình đều có nguồn dược liệu để sử dụng”.

Khởi nghiệp từ cây dược liệu

Rất nhiều sự lựa chọn khởi nghiệp mang đến sự hiệu quả có thể kể đến như:

  • Mô hình đơn giản như trồng dược liệu để cung cấp nguồn nguyên liệu sử dụng trực tiếp hay nguồn nguyên liệu thô: Cung cấp hoa Đậu Biếc, Bụt Giấm, Dâu Tằm, Đinh Lăng…
  • Mô hình trồng nguyên liệu sau đó chế biến thành sản phẩm: chế biến thành trà, mứt, ngâm rượu, bột…
  • Mô hình đầu tư công nghệ, kỹ thuật chế biến dược liệu, chiết xuất dược tính từ dược liệu: sản xuất tinh dầu, sản xuất mỹ phẩm, đồ dùng sinh hoạt….

         Xuất phát từ các yếu tố kể trên, nhiều bạn trẻ hiện nay đang chọn hướng đi mới cho mình, khởi nghiệp cùng cây dược liệu. Sau khi phát triển thành công, nhiều bạn còn nhân rộng mô hình và chia sẽ rộng rãi mô hình đến với người dân hơn. Tạo ra việc làm tại nông thôn, tạo ra được một mô hình canh tác mới giúp người dân gia tăng thu nhập. Có thể kể đến là mô hình canh tác cây Dừa Cạn của các bác nông dân tại huyện Phú Tân, An Giang rất thành công khi vừa tạo được quan cảnh đẹp, vừa mang lại thu nhập tốt hơn so với canh tác lúa. Nhiều mô hình cá nhân thành công, tạo được thương hiệu: mô hình trồng Bụt Giấm của anh Hoàng Nguyễn tại Hồng Ngự, vườn Đinh Lăng dược liệu của anh Phạm Hoàng Giang ở Cao Lãnh, Meron Farm, hay mô hình của Nam Farm… Các mô hình vừa tạo được thương hiệu riêng, vừa tạo ra việc làm cho khu vực đồng thời đưa đến người tiêu dùng ngày càng nhiều các sản phẩm chất lượng.

Ưu điểm và những hạn chế của mô hình

       Các cây dược liệu, cây thuốc được ủng hộ và tin dùng hơn ngày một rộng rãi. Nhiều tác dụng hữu hiệu hơn đến từ thuốc Nam so với thuốc Tây cũng là hồi chuông thức tỉnh người dân quay sang ủng hộ và tin dùng dược liệu. Từ đó, giá trị của các cây dược liệu cũng như các sản phẩm từ dược liệu cũng được nâng cao và chú ý nhiều hơn trên thị trường. Rất nhiều sản phẩm chất lượng trên thị trường cùng với sự gần gũi đến với người tiêu dùng, các sản phẩm từ nguồn gốc thảo dược, dược liệu ngày càng tạo được chổ đứng cho mình và dần hình thành thói quen mới trong việc sử chọn sản phẩm tiêu dùng của người dân. Phân khúc khách hàng, thị trường được mở rộng kéo theo nhiều cơ hội hơn cho mô hình này. Tuy nhiên, bên cạnh những tính hiệu tích cực cũng là những dấu hiệu tác động xấu đến mô hình và các hạn chế khi thực hiện mô hình.

       Mô hình canh tác dược liệu dễ trồng, dễ chăm sóc tuy nhiên cần rất nhiều kinh nghiệm và sự am hiểu về cây để có thể khai thác cho được sự hiệu quả nhất. Việc lựa chọn các loại cây dễ trồng nhiều và đại trà khiến giá thành nguyên liệu thô sẽ rẻ, kéo theo lợi nhuận giảm đi. Cần phải lựa chọn loại cây để trồng phải phù hợp với mục tiêu sản xuất nhằm tối đa quá chi phí sản xuất. Chi phí sản xuất bỏ ra ban đầu sẽ cao (chi phí cây giống, chi phí vận chuyển, tỉ lệ hao hụt, chi phí đầu tư máy móc, công nghệ…). Cần thời gian để ổn định mô hình và tạo được vòng lặp tự cung tự cấp nhằm giảm bớt chi phí và làm chủ được nguồn nguyên liệu.  Mô hình khi thực hiện trồng độc canh và có tác động từ các loại phân bón thuốc trừ sâu sẽ làm giảm dược tính của cây rất nhiều, khiến cho năng suất và chất lượng của cây dược liệu rơi vào chiều hướng đi xuống. Các sản phẩm từ dược liệu thường tác động chậm, cần thời gian dài để đạt được sự hiệu quả, để người tiêu dụng lựa chọn sản phẩm phải có được lòng tin và những minh chứng rõ ràng. Các sản phẩm có dược tính cao thường khó chế biến,  thời gian bảo quản ngắn cùng với đòi hỏi cao về kỹ thuật và công nghệ tạo ra thách thức, rào cản cho mô hình phát triển. Bên cạnh đó, việc mở rộng mô hình trên quy mô lớn sẽ rất khó và nặng về chi phí đầu tư nên thường cá mô hình vẫn ở mức nhỏ, cá nhân là chủ yếu.